Üst Ekstremite Kırıkları
Üst ekstremite kırıkları; omuz kuşağından başlayarak el parmaklarına kadar uzanan kemik yapıların travma sonucu bütünlüğünün bozulmasıdır. Bu kırıklar, fonksiyonel açıdan büyük önem taşır çünkü üst ekstremite; kavrama, taşıma ve ince motor hareketlerin gerçekleştirilmesinde temel rol oynar.
Kırıklar genellikle düşmeler, spor yaralanmaları, trafik kazaları veya direkt travmalar sonucu oluşur. Kırığın tipi, yerleşimi ve şiddeti klinik bulguları belirler.
Scapula Kırıkları
Scapula (kürek kemiği) kırıkları nadir görülür ve çoğunlukla yüksek enerjili travmalarla ilişkilidir. Genellikle gövde yaralanmaları ile birlikte bulunur. Kırıklar scapulanın gövdesinde, akromion, korakoid çıkıntı veya glenoid yüzeyde meydana gelebilir.
Klavikula Kırıkları
Klavikula (köprücük kemiği) kırıkları üst ekstremitenin en sık görülen kırıkları arasındadır. Çoğunlukla düşme sonrası omuz üzerine gelen kuvvetle oluşur. En sık orta üçte birlik bölgede lokalizedir.
Proksimal Humerus Kırıkları
Omuz eklemine yakın humerus üst uç kırıkları, özellikle ileri yaş grubunda ve osteoporotik kemik yapısında sık görülür. Travmanın şiddetine göre parçalı kırıklar gelişebilir ve eklem yüzeyi etkilenebilir.
Humerus Şaft Kırıkları
Humerusun orta bölümünde oluşan kırıklardır. Direkt darbe veya torsiyonel kuvvetler sonucu meydana gelir. Radyal sinir komşuluğu nedeniyle nörolojik değerlendirme önemlidir.
Humerus Distal Uç Kırıkları
Dirsek eklemine yakın bölgede oluşan bu kırıklar hem çocuklarda hem erişkinlerde görülebilir. Eklem yüzeyine uzanabilen kırıklar fonksiyon açısından önem taşır.
Ön Kol Kırıkları
Radius ve ulna kemiklerinin birinde veya her ikisinde görülen kırıklardır. Düşme sırasında elin yere temas etmesi en sık nedenidir. Kırığın seviyesi ve kombinasyonu stabiliteyi belirler.
Radius Alt Uç (Distal Radius) Kırıkları
El bileğine yakın radius kırıkları, özellikle ileri yaş bireylerde en sık görülen kırıklardandır. Düşme sırasında elin açık pozisyonda yere temas etmesi tipik mekanizmadır.
Karpal (Skafoid), Metakarpal (Boksör) ve Parmak Kırıkları
El bileği ve el kemiklerini kapsayan bu kırıklar günlük yaşam ve ince motor fonksiyonlar açısından önemlidir.
- Skafoid kırıkları en sık karpal kemik kırıklarıdır ve kanlanma özellikleri nedeniyle dikkat gerektirir.
- Metakarpal kırıkları, özellikle 5. metakarpal boyun kırıkları “boksör kırığı” olarak bilinir.
- Parmak kırıkları ise direkt travma veya sıkışma mekanizmalarıyla oluşur ve sıklıkla fonksiyonel etkiler yaratabilir.