Femoroasetabular sıkışma sendromu (FAI), kalça ekleminde femur başı ile asetabulum (kalça yuvası) arasında normal olmayan temas sonucu gelişen mekanik bir problemdir. Bu anormal temas, zamanla labrum (eklem dudak yapısı) ve kıkırdak dokuda hasara yol açarak ağrı, hareket kısıtlılığı ve ileri dönemde kalça kireçlenmesine neden olabilir.

FAI genellikle genç ve aktif bireylerde görülür ve erken tanı konulmadığında ilerleyici eklem hasarına yol açabilir. Bu durum temel olarak iki ana tipte incelenir: Cam tipi ve Pincer tipi. Çoğu hastada ise bu iki tipin birlikte görüldüğü “karma tip” söz konusudur.

Cam Tipi FAI

Tanım ve Patofizyoloji

Cam tipi sıkışmada, femur başı ve boynu arasındaki geçiş bölgesinde normal anatomik yuvarlaklık bozulmuştur. Bu bölgede oluşan kemik çıkıntısı, kalça hareketleri sırasında asetabulum kenarına çarparak labrum ve kıkırdak yapıda hasara yol açar.

Bu tip sıkışma özellikle kalça fleksiyonu (bükülme) ve iç rotasyon sırasında belirgin hale gelir.

Nedenleri

• Gelişimsel kemik yapısı farklılıkları
• Ergenlik döneminde yoğun spor aktiviteleri
• Genetik yatkınlık

Klinik Belirtiler

• Kasık bölgesinde ağrı
• Uzun süre oturma sonrası rahatsızlık
• Kalça hareketlerinde kısıtlılık
• Spor sırasında artan ağrı
• Kalçada takılma hissi

Pincer Tipi FAI

Tanım ve Patofizyoloji

Pincer tipi sıkışmada, asetabulumun femur başını normalden fazla örtmesi söz konusudur. Bu durumda kalça hareketleri sırasında labrum asetabulum ile femur arasında sıkışır ve zamanla hasar görür.

Bu tip sıkışma daha çok asetabular aşırı örtünmeye bağlıdır.

Nedenleri

• Asetabulumun yapısal olarak derin olması
• Kalça yuvasının öne doğru aşırı uzanımı
• Anatomik varyasyonlar

Klinik Belirtiler

• Kasık ağrısı
• Kalça hareketlerinde sertlik
• Özellikle uzun süre oturma ile artan şikâyetler
• Hareket sırasında sıkışma hissi

Klinik Belirtiler (Genel)

FAI hastalarında en sık görülen şikâyetler:

• Kasık bölgesinde derin ağrı
• Kalça hareketlerinde kısıtlılık
• Oturup kalkarken zorlanma
• Spor performansında azalma
• Kalçada tıklama veya takılma hissi

Ağrı genellikle kalça fleksiyonu sırasında artar.

Tanı Süreci

Tanı, klinik değerlendirme ve görüntüleme yöntemleri ile konulur:

• Fizik muayene: FADIR testi (fleksiyon-adduksiyon-iç rotasyon) sıkışmayı ortaya çıkarabilir
• Röntgen: Kemik yapılar ve deformiteler değerlendirilir
• MR: Labrum ve kıkırdak hasarı incelenir
• BT: Kemik anatomisinin detaylı analizi için kullanılabilir

Tedavi Yaklaşımı

Tedavi, hastanın şikâyetlerine ve hasarın derecesine göre planlanır.

Ameliyatsız Tedavi

• Aktivite düzenlemesi
• Fizik tedavi ve kas güçlendirme
• Ağrı kesici tedaviler
• Hareket paternlerinin düzeltilmesi

Erken evrede bazı hastalarda semptom kontrolü sağlanabilir.

Cerrahi Tedavi

Aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi tercih edilir:

• Devam eden ağrı
• Labrum hasarı
• Konservatif tedaviye yanıt alınamaması

Cerrahi genellikle artroskopik kalça cerrahisi ile yapılır:

• Cam deformitesinin düzeltilmesi
• Pincer fazlalığının temizlenmesi
• Labrum onarımı

Amaç, sıkışmayı ortadan kaldırarak eklem fonksiyonunu korumaktır.

İyileşme Süreci

• Cerrahi sonrası erken mobilizasyon önemlidir
• Fizik tedavi programı uygulanır
• Günlük aktivitelere dönüş birkaç hafta içinde mümkündür
• Spor aktivitelerine dönüş genellikle 3–6 ay sürer

Sonuç ve Öneriler

Femoroasetabular sıkışma sendromu, erken dönemde tanı konulduğunda ve uygun şekilde tedavi edildiğinde kalça ekleminin korunmasına olanak sağlayan bir durumdur. Tedavi edilmediği takdirde labrum ve kıkırdak hasarı ilerleyerek erken yaşta kalça kireçlenmesine yol açabilir.

Kasık bölgesinde ağrı, kalça hareketlerinde kısıtlılık veya spor sırasında sıkışma hissi yaşayan hastaların erken dönemde ortopedik değerlendirmeden geçmeleri önemlidir.